WRT
Essay
ATHENS: ARCHITEKTONES

Architecture or Re-claim?

Original in Greek: “Αρχιτεκτονική ή Διεκδίκηση; Ο ρόλος της αρχιτεκτονικής στον σύγχρονο αστικό χώρο,” ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ-Περιοδική Έκδοση του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ, τεύχος: 16, περίοδος Γ, Οκτώβριος 2015, 3-4.

Team
Elisavet Hasa
Categories
Activism, Agency, Architecture, Collective Equipment, Criticism, Essay, History, Housing, Social movements, Urban

Το άρθρο εξετάζει τον ρόλο του αρχιτέκτονα στην πορτογαλική συµµετοχική διαδικασία για τη στέγαση το 1974-76 και στην ελληνική συµµετοχική διαδικασία για ελεύθερους κοινόχρηστους χώρους στην πόλη από το 2010. Το 2016 φιλοξενήθηκε στο Fundaçao de Serralves στο Πόρτο της Πορτογαλίας η έκθεση «Η Διαδικασία SAAL: Αρχιτεκτονική και Συµµετοχή τη διετία 1974-1976», που επιχειρούσε να απαντήσει στο ερώτηµα: «Ποιος είναι ο ρόλος της αρχιτεκτονικής σε µια επανάσταση;». Η SAAL (Servico Amulatorio de Apoio Local) ιδρύθηκε το 1974 στην Πορτογαλία από το Υπουργείο Στέγασης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Περιβάλλοντος µε στόχο την αντιµετώπιση της επείγουσας ανάγκης για νέες κατοικίες στις µη προνοµιούχες κοινότητες (barrios) των πόλεων.

Το πρόγραµµα περιλάµβανε 170 έργα σε όλη τη χώρα, µεταξύ των οποίων τα βασικά έργα κατοικιών του Alvaro Siza Vieira συμπεριλαμβανομένου του εμβληματικού Quinta da Malagueira στην πόλη Έβορα. Αξίζει να σηµειωθεί ότι το σύστηµα SAAL ήταν µια σύντοµη περίοδος (ενεργό µόνο για 26 µήνες), όπου το κράτος νοµιµοποίησε τη ριζοσπαστική για τότε ιδέα της άµεσης δηµοκρατίας, που παρείχε µια εναλλακτική λύση για τις από τα πάνω προς τα κάτω (top-down) αναπτυξιακές στρατηγικές των πόλεων και των κοινοτήτων τους. Στο πλαίσιο αυτό µεταφερόµαστε στην Αθήνα, που βιώνει αντίστοιχα σκληρές πολιτικές λιτότητας στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Από το 2010 και µετά εκφράζεται στον αθηναϊκό χώρο όχι η –επί χρόνια κυρίαρχη– ανάγκη των πολιτών για στέγαση και νέα κτίρια, όσο η ανάγκη για ελεύθερους και κοινόχρηστους χώρους στην πόλη. Ταυτόχρονα παρουσιάζεται η προσδοκία για επαν-αξιοποίηση και διαχείριση, µέσα σε ένα διαφορετικό/εναλλακτικό πλαίσιο, των ήδη υπαρχόντων κτιριακών αποθεµάτων της πόλης, που είτε άδειασαν είτε εγκαταλείφθηκαν στο πέρασµα του χρόνου. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί ποικίλα παραδείγµατα συν-διαµόρφωσης ελεύθερων χώρων ή κτιρίων στον αθηναϊκό χώρο, είτε από διεκδίκηση των πολιτών είτε από συλλογικές πρωτοβουλίες.

[Link to article]

About

Fatura Collaborative – Research & Design Practice, was founded in 2009 and is developing projects across a wide range of scales, from intimate objects and performance, to architecture, urban design and planning. We are interested in architecture as social infrastructure, in developing collective equipments, in the design of spaces of care, empathy and welfare. We design and research expanding new problematics about ecology, the domestic, everyday life and the city.

Members

ELISAVET HASA
ARCHITECT

is an architect and researcher based in London. She studied architecture in Patras, Greece, and currently is a PhD candidate at the School of Architecture at the Royal College of Art in London. Her research focuses on the intersections between social movements and the state apparatus, and centers around the ad-hoc infrastructures created for welfare provision during periods of crisis. She has practiced architecture in the UK and worked in the housing, healthcare, and education sectors in collaboration with public authorities and established architectural practices. Prior to London, Elisavet gained experience as an architect in Athens and Madrid.

PLATON ISSAIAS
ARCHITECT

is an architect, researcher, and educator. He studied architecture in Thessaloniki, Greece, and holds an MSc from Columbia University and a PhD from TU Delft and The City as a Project research collective. He is the director of Projective Cities MPhil programme at the Architectural Association, where he is also teaching Diploma Unit 7 with Hamed Khosravi. Previously, he has taught at the Berlage Institute (Netherlands), in the MArch Urban Design programme at the Bartlett, the RCA, Syracuse University and the University of Cyprus. His research interests explore urban design and architecture in the relation to the politics of labour, economy, law and labour struggles. He has written and lectured extensively about Greek urbanisation and the politics of urban development.

THEODOSSIS ISSAIAS
ARCHITECT

is an architect and educator, and recently joined the Heinz Architectural Center at the Carnegie Museum of Art as Associate Curator. He earned his diploma of Architecture at the National Technical University of Athens and an SMarchS degree from MIT. Since 2009, he has been practicing as a founding member of Fatura Collaborative, an architecture and research collective. His PhD dissertation, “Architectures of the Humanitarian Front” (Yale University), explores the nexus of humanitarian organizations and architecture and their relation to conflict, displacement and the provision of shelter.

GIANNANTONIS MOUTSATSOS
ARCHITECT

is an architect based in Lund, Sweden. He graduated in 2010 from the School of Architecture of the National Technical University of Athens and holds an MSc in Energy Efficient and Environmental Building Design from the School of Architecture of Lund University (2015). He has practiced architecture as a freelance architect in Greece and currently in Sweden (eg. Tengbom architects), where he works on a wide range of projects including small houses, larger residential complexes as well as care, educational and industrial facilities.

ALEXANDRA VOUGIA
ARCHITECT

graduated in 2007 from the School of Architecture of the Aristotle University of Thessaloniki, Greece. She holds the MSc in Advanced Architectural Design from GSAPP, Columbia University (2008). In June 2016, she was awarded the degree of Doctor of Philosophy by the Architectural Association. Her thesis dealt with the transition towards abstraction in art and architecture during the end of 19th and early 20th centuries, with an emphasis on interwar architectural modernism in Germany. Alexandra has been teaching at the AA since 2012, where she is currently a studio master in the First Year Studio of the Experimental Programme and a Programme Coordinator and Course tutor in the MArch Architecture & Urbanism (DRL) programme. She has practiced as an architect in New York and Athens.